Prof. Dr. Mutlu Ateş, üroloji uzmanı. Antalya Amerikan Hastanesi
Böbrek tümörlerinde robotik cerrahiRobotik parsiyel nefrektomi: tümörü çıkarmak, böbreği korumak
Robot-yardımlı parsiyel nefrektomi (RAPN), böbrek tümörünü temiz sınırla çıkarırken sağlıklı böbrek dokusunu korumayı amaçlayan robotik ameliyattır. Böbreğe sınırlı, 7 cm'ye kadar (cT1) tümörlerde teknik olarak mümkünse ilk tercih böbreği koruyan cerrahidir.
Kısaca robotik böbrek cerrahisi
Böbrek tümörlerinin çoğu bugün başka bir nedenle yapılan ultrason ya da tomografide, henüz küçükken ve belirti vermeden bulunuyor. Bu nedenle tedavide amaç yalnızca tümörü çıkarmak değil, böbrek fonksiyonunu olabildiğince korumaktır.
Kısa cevap
Böbreğe sınırlı küçük tümörlerde standart tedavi, tümörü temiz sınırla çıkarıp böbreği koruyan parsiyel nefrektomidir. Randomize OpeRa çalışmasında robotik parsiyel nefrektomi açık cerrahiye göre daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış ve ilk ay daha iyi yaşam kalitesi sağlamış; 30 günlük komplikasyon farkı anlamlı çıkmamıştır. Laparoskopiyle karşılaştırıldığında açığa geçiş, komplikasyon ve pozitif cerrahi sınır daha azdır.
- 240 hasta
- Robotik ve açık parsiyel nefrektomiyi karşılaştıran randomize OpeRa çalışması (Grimm ve ark., Ann Oncol 2025)
- 4.919 hasta
- Robotik ve laparoskopik parsiyel nefrektomi meta-analizi (Leow ve ark., J Urol 2016)
- %81
- Arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal robotik yaklaşımla trifecta başarısı (PADORA)
- 0,09 cm/yıl
- Aktif izlemdeki küçük böbrek kitlelerinin ortanca büyüme hızı (DISSRM)
Böbrek cerrahisinde robotik sistem ne kazandırır?
Parsiyel nefrektomi; damar kontrolü, tümörün çıkarılması ve böbreğin dikişle onarılması gibi birbirini izleyen hassas adımlardan oluşur. Üç boyutlu büyütülmüş görüntü ve bilekli aletler, özellikle dikiş ve onarım aşamasında belirgin kolaylık sağlar.
Üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü
Renal arter ve ven dalları, toplayıcı sistem ve tümör sınırı yüksek çözünürlükte, büyütülerek görülür.
Daha az açığa geçiş ve komplikasyon
Laparoskopiyle karşılaştırıldığında açığa ya da radikal nefrektomiye geçiş, komplikasyon ve pozitif cerrahi sınır oranı daha düşüktür.
Daha kısa sıcak iskemi
Laparoskopiye göre böbrek damarının kapalı kaldığı süre ortalama 4,3 dakika daha kısadır. Seçilmiş olgularda damar hiç kapatılmadan (off-clamp) ya da yalnız tümörü besleyen dal kapatılarak ameliyat yapılabilir.
Daha az ağrı, daha hızlı toparlanma
Açık cerrahiyle karşılaştırıldığında ağrı ve ağrı kesici ihtiyacı daha az, hastanede kalış daha kısa, ilk ayda yaşam kalitesi daha iyidir.
Kompleks tümörlerde uygulanabilirlik
Tamamen böbrek içinde yerleşmiş ya da damar sapına yakın tümörlerde de deneyimli ellerde onkolojik sonuçlar basit tümörlerle benzerdir; ameliyat daha uzun sürer ve komplikasyon riski biraz artar.
Arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal yol
Tümör böbreğin arka yüzündeyse karın boşluğuna girmeden, sırt tarafından doğrudan böbreğe ulaşılabilir.
Tümörün boyutu ve evresine göre tedavi seçimi
Böbrek tümöründe tedaviyi belirleyen başlıca etkenler tümörün boyutu, böbrek dışına ya da damara uzanıp uzanmadığı, yerleşimi, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve böbrek fonksiyonudur. Aşağıdaki şema genel bir yol haritasıdır; karar her hasta için ayrı verilir.
- Parsiyel nefrektomi (robotik)
- Seçilmiş, yaşlı ya da ek hastalığı olan hastada aktif izlem
- Cerrahi riski yüksek hastada ablasyon
- Teknik olarak mümkünse parsiyel nefrektomi
- Uygun değilse radikal nefrektomi
- Çoğunlukla radikal nefrektomi
- Tek böbrek ya da böbrek yetmezliğinde seçilmiş parsiyel nefrektomi
- Radikal nefrektomi
- Gerekirse ven ya da vena kava trombektomisi
7 cm, TNM evrelemesinde T1 ile T2'yi ayıran sınırdır; cerrahi yaklaşım için mutlak bir sınır değildir. Robotik parsiyel nefrektomi, seçilmiş hastalarda 7 cm üzerindeki tümörlerde de uygulanabilmektedir.
Robotik parsiyel nefrektomi nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında, da Vinci Xi robotik sistemiyle, karından ya da sırt tarafından yerleştirilen portlarla yapılır. Yaklaşım tümörün yerleşimi, boyutu, RENAL veya PADUA karmaşıklık skoru, damar sapıyla ilişkisi ve cerrahın deneyimine göre seçilir.
Transperitoneal mi, retroperitoneal mi?
Transperitoneal yaklaşım karın boşluğundan yapılır; geniş çalışma alanı sağlar ve ön ya da yan yerleşimli tümörlerin çoğunda tercih edilir.
Retroperitoneal yaklaşım sırt tarafından, karın boşluğuna girmeden yapılır. Arka yerleşimli böbrek tümörlerinde böbreğe doğrudan ulaşılmasını sağlayabilir. Çok merkezli PADORA çalışmasında arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal yaklaşımla trifecta başarısı transperitoneal yaklaşımdan yüksek bulunmuş (%81 ve %71); ameliyat süresi daha kısa, kan kaybı daha az olmuştur.
Tümör büyüklüğü için mutlak bir 7 cm sınırı yoktur; yaklaşım tümörün büyüklüğü yanında yerleşimi, karmaşıklığı, damar sapıyla ilişkisi ve cerrahın deneyimine göre belirlenir.
- Böbreğin ve damar sapının ortaya konması, renal arter ve venin tanımlanması
- Ameliyat sırasında ultrasonla tümör sınırının belirlenmesi
- Tümörün ince bir sağlıklı doku halkasıyla ya da enükleasyonla çıkarılması
- Toplayıcı sistemin ve böbrek dokusunun dikişle onarılması
Damar kontrolü ve sıcak iskemi süresi
Tümör çıkarılırken kanamayı azaltmak için böbrek atardamarı geçici olarak kapatılabilir. Bu süreye sıcak iskemi süresi denir ve mümkün olduğunca kısa tutulur; klasik hedef 25 dakikanın altıdır.
Randomize CLOCK çalışmasında, normal böbrek fonksiyonu ve iki böbreği olan hastalarda damarı kapatarak ya da kapatmadan yapılan ameliyatlar arasında böbrek fonksiyonu açısından fark bulunmamıştır. Aynı çalışmanın ek analizinde 10 dakikaya kadar iskeminin fonksiyona etkisi görülmemiş, 10 dakikanın üzerinde ise istatistiksel olarak anlamlı ama klinik olarak küçük bir etki saptanmıştır.
- Normal böbrek, iki böbrek: kısa süreli klempleme ya da klempsiz teknik
- Tek böbrek ya da kronik böbrek hastalığı: seçici klempleme ya da klempsiz teknik öncelikli
- Kompleks ya da damar sapına yakın tümör: ameliyat öncesi ayrıntılı görüntüleme ve ameliyat sırasında ultrason
Robotik, açık ve laparoskopik parsiyel nefrektomi
İki ayrı karşılaştırma: robotik ile açık cerrahiyi karşılaştıran randomize çalışma ve robotik ile laparoskopiyi karşılaştıran meta-analiz. Farklı çalışmalardan geldikleri için aynı tabloda birleştirilmemiştir.
Robotik ve açık (OpeRa, randomize)
| Ölçüt | Açık | Robotik |
|---|---|---|
| 30 günlük komplikasyon | %46 | %37 (fark anlamlı değil) |
| Ağrı ve opioid kullanımı | Referans | Daha az |
| Hastanede kalış | Referans | Daha kısa |
| İlk 30 gün yaşam kalitesi | Referans | Daha iyi |
| Ameliyat süresi | Referans | Daha uzun |
| Sıcak iskemi süresi | Referans | Daha uzun |
Kaynak: Grimm ve ark., Ann Oncol 2025. Çalışma yavaş hasta alımı nedeniyle erken durdurulmuş, istatistiksel gücü sınırlıdır.
Robotik ve laparoskopik (meta-analiz)
| Ölçüt | Robotik lehine |
|---|---|
| Açığa ya da radikale geçiş | RR 0,36 |
| Herhangi bir komplikasyon | RR 0,84 |
| Majör komplikasyon | RR 0,71 |
| Pozitif cerrahi sınır | RR 0,53 |
| Sıcak iskemi süresi | 4,3 dakika daha kısa |
| Ameliyat süresi, kan kaybı, eGFR değişimi | Benzer |
Kaynak: Leow ve ark., J Urol 2016. 25 retrospektif çalışma; randomize kanıt yoktur.
Robotik yaklaşımın güçlü yanları
- Üç boyutlu büyütülmüş görüntü ile damar sapı ve toplayıcı sistem çevresinde hassas çalışma
- Bilekli aletlerle daha kontrollü dikiş ve böbrek onarımı
- Laparoskopiye göre daha az açığa geçiş, komplikasyon ve pozitif sınır
- Açık cerrahiye göre daha az ağrı ve daha kısa hastanede kalış
- Kompleks tümörlerde benzer onkolojik sonuç
- Arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal seçenek
Dikkat edilmesi gerekenler
- Açık cerrahiye göre ameliyat ve sıcak iskemi süresi daha uzun olabilir
- Kompleks tümörlerde ameliyat süresi, kan kaybı ve komplikasyon riski artar
- İdrar kaçağı ve kanama en sık görülen ciddi komplikasyonlardır
- İleri evre ven trombüslerinde (Level III-IV) komplikasyon riski belirgin yüksektir
- Her hasta için yaklaşım ayrı değerlendirilmelidir
Bu sayfanın dayandığı çalışmalar
Randomize çalışmalar, meta-analizler, çok merkezli kayıt verileri ve Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu. Her kaynağın bağlantısı orijinal yayına açılır.
-
Orta ve yüksek karmaşıklıktaki tümörlerde açık ve robotik parsiyel nefrektomi
Almanya'da 12 merkezde RENAL skoru 7 ve üzeri tümörlerde yapıldı. 30 günlük komplikasyon robotikte %37, açıkta %46; fark anlamlı değil (çalışma erken durduğu için gücü sınırlı). Robotik grupta ameliyat ve sıcak iskemi süresi daha uzun; hastanede kalış daha kısa, ağrı ve opioid kullanımı daha az, ilk 30 gün yaşam kalitesi daha iyi.
-
Robotik ve laparoskopik parsiyel nefrektomi
Robotik grupta açığa ya da radikale geçiş (RR 0,36), herhangi bir komplikasyon (RR 0,84), majör komplikasyon (RR 0,71) ve pozitif cerrahi sınır (RR 0,53) daha az; sıcak iskemi 4,3 dakika daha kısa. Ameliyat süresi, kan kaybı ve eGFR değişimi benzer.
-
Tamamen endofitik ve hiler tümörlerde robotik parsiyel nefrektomi
Kompleks tümörlerde ameliyat süresi (13,8 dakika), kan kaybı, eGFR düşüşü ve majör komplikasyon (OR 1,57) daha fazla; hastanede kalış, pozitif cerrahi sınır ve lokal nüks basit tümörlerle benzer.
Yayın: J Robot Surg. 2025;19(1):144
-
Retroperitoneal ve transperitoneal robotik parsiyel nefrektomi
Eşleştirilmiş analizde trifecta başarısı iki yaklaşımda benzer; retroperitoneal yaklaşımda ameliyat süresi (123 ve 171 dakika) daha kısa, kan kaybı daha az. Arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal yaklaşımla trifecta daha yüksek (%81 ve %71).
-
Klempli ve klempsiz robotik parsiyel nefrektomi
Normal böbrek fonksiyonu ve iki böbreği olan hastalarda damarı kapatarak ya da kapatmadan yapılan robotik parsiyel nefrektomi arasında 6. ay ve sonrası böbrek fonksiyonunda fark bulunmadı.
Yayın: BJU Int. 2022;129(2):217-224
-
Sıcak iskemi süresi ve böbrek fonksiyonu
10 dakikaya kadar sıcak iskeminin böbrek fonksiyonuna etkisi görülmedi; 10 dakikanın üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ama klinik olarak küçük bir etki saptandı.
-
Küçük böbrek kitlelerinde aktif izlem
4 cm ve altındaki kitlelerde iyi seçilmiş hastalarda aktif izlem, hemen tedaviye göre geride kalmadı: 5 yıllık kansere özgü sağkalım aktif izlemde %100, tedavide %99. Aynı kayıtta ortanca büyüme hızı yılda 0,09 cm, metastaz ya da böbrek kanserinden ölüm yok.
Yayın: Eur Urol. 2015;68(3):408-415
-
Lokalize böbrek kanserinde ablatif tedaviler
5 yıllık lokal kontrol stereotaktik radyoterapide %95, radyofrekans ablasyonda %92, kriyoablasyonda %90, mikrodalga ablasyonda %86. Ciddi yan etki oranı %1-3. Cerrahiyle doğrudan karşılaştırma değildir.
-
Vena kava trombüsünde Level III-IV ve Level I-II trombektomi
Level III-IV trombüste ameliyat sonrası transfüzyon (%82 ve %33) ve ciddi komplikasyon (%41 ve %15) daha sık, genel sağkalım daha düşük (%36 ve %67). Bu hastalar ameliyat öncesi ayrıntılı bilgilendirilmelidir.
-
Böbrek hücreli karsinom kılavuzu
Böbreğe sınırlı cT1 tümörlerde teknik olarak mümkünse parsiyel nefrektomi önerilir; açık, laparoskopik ve robotik yaklaşım cerrahın deneyimine göre seçilir. Küçük kitlelerde aktif izlem ve ablasyon seçilmiş hastalarda seçenektir.
Prof. Dr. Mutlu Ateş
Üroloji uzmanı. Robotik ürolojik onkoloji
Robot-yardımlı ürolojik onkoloji alanında çalışan bir üroloji profesörüdür. Antalya Amerikan Hastanesi'nde da Vinci Xi robotik sistemiyle böbrek, prostat, mesane ve adrenal ameliyatları yapmaktadır.
Robotik parsiyel nefrektomi, robotik radikal nefrektomi ve böbrek tümörlerinde aktif izlem ile ablasyon seçeneklerinin değerlendirilmesinde hasta kabulüne Antalya Amerikan Hastanesi'nde devam etmektedir.
- Çalıştığı kurum
- Antalya Amerikan Hastanesi, Muratpaşa/Antalya
- Robotik sistem
- da Vinci Xi
- Akademik kimlik
- ORCID kaydı, Google Scholar profili, PubMed yayın listesi
- Ayrıntılı özgeçmiş
- Hakkımda sayfası
Robotik böbrek cerrahisi hakkında sık sorulan sorular
Hastaların ve hastayı yönlendiren hekimlerin en sık sorduğu sorular. Kişisel durumunuz için muayene ve tetkik sonuçlarınızın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Robotik parsiyel nefrektomi nedir ve kimlere uygulanır?
Robot-yardımlı parsiyel nefrektomi (RAPN), robotik sistemle yalnızca tümörün ve çevresindeki ince bir sağlıklı doku halkasının çıkarıldığı, böbreğin geri kalanının korunduğu ameliyattır.
EAU kılavuzuna göre böbreğe sınırlı cT1 (7 cm'ye kadar) tümörlerde teknik olarak mümkünse ilk tercih parsiyel nefrektomidir (EAU 2025). Seçilmiş daha büyük tümörlerde, tek böbreği olan, iki taraflı ya da kalıtsal tümörü olan hastalarda da böbreği korumak özellikle önemlidir.
Böbreği koruyan cerrahi neden önemlidir?
Böbreğin sağlıklı kısmını korumak, uzun dönemde kronik böbrek hastalığı riskini azaltmayı amaçlar. Küçük tümörlerde parsiyel ve radikal nefrektominin kanser kontrolü benzer olduğu için, mümkün olan her durumda böbrek dokusunu korumak tercih edilir. Avrupa Üroloji Derneği (EAU kılavuzu), 7 cm'e kadar olan (T1) tümörlerde teknik olarak mümkünse parsiyel nefrektomiyi önerir.
Sıcak iskemi süresi nedir, ne kadar önemlidir?
Tümör çıkarılırken böbrek atardamarının geçici olarak kapatıldığı süredir. Mümkün olduğunca kısa tutulur; klasik hedef 25 dakikanın altıdır.
- Randomize CLOCK çalışmasında normal böbrek fonksiyonu ve iki böbreği olan hastalarda damarı kapatarak ya da kapatmadan yapılan ameliyatlar arasında böbrek fonksiyonu farkı bulunmadı (BJU Int 2022).
- Ek analizde 10 dakikaya kadar iskeminin etkisi görülmedi; 10 dakikanın üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ama klinik olarak küçük bir etki saptandı (World J Urol 2023).
- Tek böbrek ya da kronik böbrek hastalığında seçici klempleme ya da klempsiz teknik öncelikli düşünülür.
OpeRa çalışması neyi gösterdi?
OpeRa, orta ve yüksek karmaşıklıktaki tümörlerde robotik ve açık parsiyel nefrektomiyi karşılaştıran randomize çok merkezli bir çalışmadır (Ann Oncol 2025).
- 30 günlük komplikasyon robotikte %37, açıkta %46 bulundu; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Çalışma yavaş hasta alımı nedeniyle erken durduğu için gücü sınırlıdır.
- Robotik grupta hastanede kalış daha kısa, ağrı ve ağrı kesici kullanımı daha az, ilk 30 günde yaşam kalitesi daha iyiydi.
- Robotik grupta ameliyat süresi ve sıcak iskemi süresi daha uzundu.
Robotik ve laparoskopik parsiyel nefrektomi arasında fark var mı?
25 çalışmayı ve 4.919 hastayı birleştiren meta-analizde robotik grupta açığa ya da radikale geçiş, komplikasyon ve pozitif cerrahi sınır daha az, sıcak iskemi süresi ortalama 4,3 dakika daha kısa bulundu (J Urol 2016). Ameliyat süresi, kan kaybı ve böbrek fonksiyonundaki değişim benzerdi. Bu verilerin retrospektif çalışmalara dayandığını, randomize kanıt olmadığını belirtmek gerekir.
Trifecta nedir?
Parsiyel nefrektomide başarıyı tek bir ölçütle değerlendirmek için kullanılan birleşik hedeftir. Klasik tanımı: negatif cerrahi sınır, 25 dakikanın altında sıcak iskemi ve majör komplikasyon olmaması. Daha yeni tanımlarda sıcak iskemi yerine ameliyat sonrası böbrek fonksiyonunun korunması esas alınır. Çok merkezli PADORA çalışmasında arka yerleşimli tümörlerde trifecta oranı retroperitoneal yaklaşımla %81, transperitoneal yaklaşımla %71 bulunmuştur (Minerva Urol Nephrol 2023).
Arka yerleşimli böbrek tümörlerinde hangi yaklaşım tercih edilir?
Posterior yerleşimli böbrek tümörlerinde retroperitoneal robotik yaklaşım, karın boşluğuna girmeden böbreğe doğrudan ulaşılmasını sağlayabilir. Çok merkezli PADORA çalışmasında arka yerleşimli tümörlerde retroperitoneal yaklaşımla trifecta başarısı daha yüksek (%81 ve %71), ameliyat süresi daha kısa ve kan kaybı daha az bulundu (Minerva Urol Nephrol 2023).
Tümör büyüklüğü için mutlak bir 7 cm sınırı yoktur; yaklaşım tümörün büyüklüğü yanında yerleşimi, RENAL veya PADUA karmaşıklığı, damar sapıyla ilişkisi ve cerrahın deneyimine göre belirlenir.
Kompleks (böbrek içinde ya da damar sapına yakın) tümörlerde robotik cerrahi güvenli mi?
13 çalışmayı ve 8.572 hastayı içeren 2025 meta-analizinde tamamen böbrek içinde ya da damar sapına yakın tümörlerde ameliyat süresi, kan kaybı, böbrek fonksiyonu kaybı ve majör komplikasyon biraz daha fazla; pozitif cerrahi sınır ve lokal nüks ise basit tümörlerle benzer bulundu (J Robot Surg 2025). Bu tümörlerde ameliyat öncesi ayrıntılı görüntüleme ve ameliyat sırasında ultrason önemlidir.
Küçük böbrek kitlesinde aktif izlem uygun mudur?
Evet, seçilmiş hastalarda. 4 cm ve altındaki kitleleri izleyen DISSRM kayıt çalışmasında aktif izlem, hemen tedaviye göre geride kalmadı; 5 yıllık kansere özgü sağkalım aktif izlemde %100, tedavide %99 bulundu (Eur Urol 2015). Aynı kayıtta ortanca büyüme hızı yılda 0,09 cm idi ve metastaz görülmedi (J Urol 2018).
Aktif izlem özellikle ileri yaşta, ciddi ek hastalığı olan ve tümörü küçük hastalarda düşünülür. Düzenli görüntülemeyle izlenir; hızlı büyüme ya da başka değişiklik olursa tedaviye geçilir.
Kriyoablasyon ve radyofrekans ablasyon ne zaman tercih edilir?
Ablasyon, özellikle ameliyat riski yüksek ya da ek hastalığı olan hastalarda küçük tümörler için bir seçenektir. 133 çalışmayı birleştiren 2025 meta-analizinde 5 yıllık lokal kontrol radyofrekans ablasyonda %92, kriyoablasyonda %90, stereotaktik radyoterapide %95 bulundu; ciddi yan etki oranı %1-3 idi (Lancet Oncol 2025). Bu çalışma cerrahiyle doğrudan karşılaştırma değildir.
Robotik radikal nefrektomi ne zaman gerekir?
Tümör parsiyel nefrektomiye uygun olmadığında, genellikle 7 cm üzerindeki ya da böbrek dışına, yağ dokusuna veya böbrek toplardamarına uzanan tümörlerde böbreğin tamamı çıkarılır.
Tümör vena kavaya uzanmışsa ameliyata trombektomi eklenir. Uzanım yükseldikçe (Level III-IV) ameliyatın riski belirgin artar; bir Avrupa merkezinin 10 yıllık deneyiminde ciddi komplikasyon Level III-IV'te %41, Level I-II'de %15 bulunmuştur (Ann Surg Oncol 2024). Bu olgularda yaklaşım ve merkez seçimi ayrıca değerlendirilir.
Robotik böbrek ameliyatından sonra iyileşme nasıldır?
- Hastanede kalış: genellikle 2-4 gün.
- İdrar sondası: çoğunlukla 1. ya da 2. günde çıkarılır.
- Hafif aktivite: 2-3 hafta; tam günlük aktivite: 4-6 hafta.
- Ağır kaldırma: 6 hafta yapılmaz.
Takip: 3. ayda ilk kontrol görüntüleme ve böbrek fonksiyonu; sonrasında tümörün tipine ve evresine göre düzenli görüntüleme.
Ameliyat sonrası iyileşme ve böbrek fonksiyonu
Robotik yaklaşımda küçük kesiler ve dokuya özenli çalışma sayesinde ameliyat sonrası ağrı daha azdır. Hastalar genellikle 2-4 gün içinde taburcu olur ve günlük yaşama 4-6 haftada tam olarak döner.
Parsiyel nefrektominin uzun dönemdeki asıl kazancı, sağlıklı böbrek dokusunun korunmasıdır. Böbrek fonksiyonu ameliyat sonrası kontrollerde kan tahlili ile izlenir.
1-2. gün
Yakın takip. İdrar sondası genellikle 1. ya da 2. günde çıkarılır.
2-4. gün
Taburculuk. Kısa yürüyüşler ve günlük işlere kademeli dönüş.
2-3. hafta
Hafif işlere ve masa başı işe dönüş. 6 hafta ağır kaldırılmaz.
3. ay
İlk kontrol görüntüleme ve böbrek fonksiyonu. Sonrasında tümör tipine göre düzenli takip.